پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فقه حکومتی 3116-126X 10 20 2025 09 23 "An Analysis of Crimes Against National Security During War (A Jurisprudential-Legal Case Study of the Material Element of the Crime of Waging War Against God)" واکاوی جرایم علیه امنیت ملی در حین جنگ (مورد کاوی فقهی _ حقوقی رکن مادی جرم محاربه) 251525 FA فریدون جعفری استادیار گروه حقوق دانشگاه بوعلی سینا مسعود قهرمانی مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق کیفری امنیت ملی(نویسنده مسئول) Journal Article 2026 08 08 Abstract Maintaining and enhancing national security has always been a crucial component of war management during times of conflict. In this regard, dealing with crimes that disrupt national security is of significant importance and urgency. The crime of Moharebeh (enmity against God/armed rebellion) is considered one of the offenses against security and carries a hadd (fixed Quranic) punishment. The realization of a crime necessitates specific elements and conditions. Providing a comprehensive and precise definition of an offense, along with a meticulous examination of its legal element, mental element (mens rea), and material element (actus reus), as well as its attributability to the perpetrator—which essentially encompasses the conditions for the establishment or non-establishment of criminal liability—are all integral to the criminal phenomenon. In this context, the examination of the material element of the crime holds particular importance. Drawing from the Holy Quran and transmitted hadiths, jurists have stipulated specific conditions and restrictions for the application of the title "Mohareb" (one who wages war) to the perpetrator, an issue that is discussed in criminal law under the heading of the material element of the offense. Given that the Islamic Penal Code adopted in 2013 (1392 AH) has introduced changes to the conditions and elements of Moharebeh, this research seeks to analyze its evolution in comparison with jurisprudential regulations, in order to ascertain who is capable of disrupting public order by drawing a weapon with the intent to intimidate people, thereby endangering security. همواره در زمان وقوع جنگ، حفظ و ارتقای امنیت ملی از مؤلفه‌های بنیادین مدیریت بحران به شمار می‌رود؛ در این میان، برخورد قاطع با جرایمی که موجب اخلال در امنیت داخلی می‌شوند، از اهمیت و فوریت ویژه‌ای برخوردار است. جرم «محاربه» به عنوان یکی از مهم‌ترین جرایم علیه امنیت ملی، دارای مجازات حدی است که تحقق آن نیازمند احراز دقیق ارکان متشکله، به‌ویژه «رکن مادی» است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، تمرکز خود را بر واکاوی رکن مادی جرم محاربه در بستر شرایط ملتهب جنگی قرار داده است. با توجه به تحولات قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، در این مقاله شرایط و احراز رکن مادی جرم محاربه در مقارنه با فقه امامیه بررسی شده است. نتایج این واکاوی نشان می‌دهد که متغیر «شرایط جنگی» در تحقق جرایم علیه امنیت ملی که محاربه مصداق بارز آن می‌باشد موثر است. تحمیل جنگ بستر اخلال در امنیت را تسهیل کرده و هر دو متغیر در مجموع امنیت ملی را تضعیف می‌نمایند. بنابراین واکاوی رکن مادی جرم محاربه به منظور تطبیق احراز آن در شرایط جنگی و تفکیک دقیق آن از سایر جرایم مشابه نظیر «بغی»، در زمان جنگ ضروری است تا مشخص گردد شرایط حاکم بر کشور در حین جنگ، تحقق برخی از عناصر رکن مادی این جرم از جمله، تبلور نتیجه مجرمانه را تسهیل و معنای بزه دیده جرام را به روشنی تبیین می‌نماید.

https://fh.rihu.ac.ir/article_251525_edd62792150ec876ecfed8215d7b83bc.pdf