اثبات جامعیت شریعت نسبت به مسائل نوپیدا و شمول و استیعاب فقه اسلامی در طول زمان و در بستر تطورات و تغییرات جامعه با توجه به موضوعات مستحدثه، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. باید فقه و فقهای اسلام به این پرسش پاسخ دهند که با توجه به مسائل مستحدثه و تطوراتی که در جامعه در طول تاریخ مشاهده میشود راز جامعیت و عوامل استیعاب شریعت چیست و چگونه میتوان با اینهمه تغییرات و مسائل نوپدید، جامعیت و عدم خلأ قانونی در شریعت را پذیرفت؟ شهیدصدر مدّعیست نظریۀ «منطقةالفراغ» به ضمیمۀ ولایتفقیه میتواند یکی از عوامل جامعیت شریعت بهحساب آید. مراد ایشان از منطقةالفراغ، عرصه ای از شریعت است که شارع در آن، حکم الزامی ندارد؛ لذا ولیّفقیه در آن، حق قانونگذاری دارد و میتواند قوانین و احکامی که متناسب با شرایط و در عین حال تأمینکننده اهدافکلی نظاماسلامی و مُثبت جامعیت شریعت است را صادر کند. این پژوهش درنظر دارد با استفاده از روش توصیفیـتحلیلی و با رویکرد انتقادی نسبت به نظریۀ «منطقةالفراغ» شهید صدر، عامل اصلی استیعاب شریعت را بررسی و تشریح کند. نتایج تحقیق نشان میدهد عامل اصلی استیعاب، آنی نیست که آن محقق شهید گفته اند؛ عوامل اصلی عبارتنداز: وضع قوانین اسلامی بهصورت قضایای حقیقیۀ کلیه، وجود عناوین ثانویه در کنار عناوین اولیه، بازبودن باب اجتهاد و جایزنبودن تقلید ابتدایی از مجتهدمیت، تقسیم احکام به ثابت و متغیر(نقش زمان و مکان در استنباط موضوعات احکام)، وجود ملازمه بین احکام قطعیۀ عقل و شرع، اصول عملیۀ مُرَخِّصه، و وجود قوانین امضایی در کنار قوانین تأسیسی.
